Lời khuyên hôn nhân tôi ước mình biết sớm hơn
Có một buổi tối, một người phụ nữ ngồi xuống mép giường lúc gần nửa đêm, nhìn người bạn đời đã ngủ say bên cạnh và tự hỏi: "Mình đã làm gì sai mà hai người từng yêu nhau đến thế, giờ ngồi chung mâm cơm cũng chẳng còn gì để nói?" Tôi gặp rất nhiều câu hỏi như vậy. Và phần lớn nỗi đau ấy không đến từ một biến cố lớn, mà đến từ việc người ta đã nghe quá nhiều lời khuyên hôn nhân sai thời điểm, sai chỗ, sai người — đến mức chính mình cũng không còn tin vào trái tim mình nữa.
Hôm nay tôi muốn chia sẻ với các bạn những điều mà nếu biết sớm hơn, có lẽ nhiều người đã đỡ mệt hơn rất nhiều trên hành trình giữ một mái nhà.
Lời khuyên hôn nhân ở khắp nơi — và đó chính là vấn đề
Tôi quan sát thấy một điều: tìm lời khuyên về hôn nhân giống như đi tìm một viên gạch giữa công trường — bạn không cần đi đâu xa, vấp đâu cũng thấy. Đồng nghiệp khuyên một kiểu, mẹ chồng khuyên một kiểu, hội chị em khuyên một kiểu, các video trên mạng lại khuyên một kiểu khác. Mỗi lời khuyên nghe đều có lý.
Nhưng theo kinh nghiệm tôi thấy, chính sự "có lý" tràn lan ấy lại là cái bẫy. Bởi vì có những lời khuyên thật sự giúp người ta gỡ được nút thắt, nhưng cũng có không ít lời khuyên — dù người nói có ý tốt — lại đổ thêm dầu vào lửa. Và người trong cuộc, khi đang rối, rất khó phân biệt đâu là lời đáng nghe, đâu là lời nên buông qua tai.
Vậy nên điều đầu tiên tôi muốn nói với bạn là: bạn không thiếu lời khuyên. Bạn thiếu sự tỉnh táo để chọn lời khuyên nào dành cho mình.
Vì sao người thân không phải lúc nào cũng là nơi đầu tiên nên hỏi
Khi hôn nhân trục trặc, phản xạ tự nhiên của hầu hết chúng ta là gọi cho mẹ, cho chị gái, cho người bạn thân nhất. Điều đó không sai, đôi khi rất cần. Nhưng tôi muốn bạn để ý một chuyện ít người nói thẳng.
Người thương bạn thường có xu hướng… đứng về phía bạn. Khi bạn kể, bạn kể bằng góc nhìn của bạn — và đó là điều rất con người. Bạn không cố tình giấu, nhưng phần lỗi của chính mình thì khó mà tự nhìn thấy. Người thân nghe xong sẽ bênh, sẽ trách người kia, sẽ khuyên những điều khiến bạn thấy nhẹ lòng trong chốc lát nhưng chưa chắc đã chạm đúng gốc rễ vấn đề.
Chưa kể, mỗi lần bạn đem chuyện trong nhà ra kể với người ngoài, bạn đang vô tình "phơi áo" của bạn đời mình trước mắt người thứ ba. Người bạn đời, nếu biết, thường rất tổn thương. Họ cảm thấy chuyện riêng tư bị mang đi mổ xẻ. Và thế là một mâu thuẫn nhỏ lại sinh thêm một vết rạn mới. Tôi đã thấy nhiều cuộc hôn nhân mệt thêm chỉ vì điều này. Nếu bạn đang ở giai đoạn tưởng như mọi thứ đã rất xa nhau, tôi có viết riêng một bài về cách cứu vãn khi tưởng đã quá muộn — bạn có thể đọc thêm khi cần.
Gốc rễ nằm ở chỗ khác — không phải ở "ai đúng ai sai"
Tôi muốn nói thật lòng điều này: phần lớn các cặp vợ chồng đến với tôi không phải vì họ hết yêu. Họ mệt. Và khi con người ta mệt, người ta đánh mất sự dịu dàng.
Tôi hay nhắc một câu mà tôi tin: người mẹ kiệt sức không thể cho con sự kiên nhẫn, người vợ mệt mỏi không thể cho chồng sự dịu dàng. Người phụ nữ Việt thương nhà đến mức quên cả bản thân — gánh con, gánh việc, gánh cả tâm trạng của người khác — đến lúc cạn thì cáu, thì tủi, thì lạnh nhạt. Và nhiều ông chồng tưởng vợ mình "tự nhiên khó tính".
Nhưng theo những gì tôi thấy, cáu nhiều khi không phải là khó tính, mà là tín hiệu của cơ thể. Căng thẳng kéo dài làm thay đổi nội tiết bên trong người phụ nữ, kéo theo mất ngủ, dễ nổi nóng, dễ tủi thân. Cái cốc đã cạn thì không rót cho ai được nữa. Đây là điều tôi mong các ông chồng hiểu, và cũng là điều tôi mong người vợ tự thương lấy mình trước. Tôi có nói kỹ hơn về chuyện này trong bài những vấn đề hôn nhân ai cũng gặp và cách gỡ.
Cho nên lời khuyên hôn nhân tốt không bắt đầu bằng câu hỏi "ai đúng ai sai", mà bằng câu hỏi "hai người đang mệt ở đâu, và cái gốc nào đang bị bỏ quên".
Vài bước bạn có thể làm ngay từ hôm nay
Tôi không thích những lời khuyên to tát mà không ai làm nổi. Vậy nên đây là vài điều rất nhỏ, làm được ngay:
Một, hãy lọc lời khuyên trước khi nghe. Khi ai đó cho bạn lời khuyên, hãy thầm hỏi: người này có đang chỉ bênh mình không? Lời khuyên này giúp mình hiểu người kia hơn, hay chỉ giúp mình thấy mình đúng? Lời khuyên đáng giá thường khiến bạn nhìn lại chính mình, chứ không chỉ làm bạn hả lòng.
Hai, trước khi trách, hãy hỏi. Lần tới khi bạn định buông một câu nặng, hãy thử đổi thành một câu hỏi: "Dạo này anh/em có chuyện gì mệt không?" Yêu thương thật sự bắt đầu từ thấu hiểu. Tôi hay nói vui là hãy yêu người bạn đời như yêu một người mình rất quý — cần được hiểu, chứ không phải bị ép.
Ba, tự đổ đầy cái cốc của mình. Ngủ đủ hơn một chút, đi bộ mười lăm phút, làm một việc khiến mình dễ chịu. Yêu mình không phải ích kỷ — đó là khôn ngoan. Vì khi bạn bớt mệt, bạn sẽ tự nhiên dịu dàng hơn, và cả nhà được nhờ. Phần lớn xung đột trong hôn nhân thật ra bắt nguồn từ cách hai người nói chuyện với nhau; tôi có bàn riêng trong bài giao tiếp vợ chồng — gốc rễ của hầu hết mâu thuẫn.
Bốn, biết khi nào nên tìm người thứ ba đúng nghĩa. Có những nút thắt mà hai vợ chồng tự gỡ mãi không ra, càng gỡ càng rối. Lúc đó, ngồi với một người làm chuyên môn — một chuyên gia tâm lý — đôi khi an toàn và hữu ích hơn nhiều so với kể lể với người quen. Một người ngoài, không thiên vị ai, được đào tạo để nhìn vấn đề, có thể chỉ ra điều mà cả hai bạn đều không thấy. Nếu bạn phân vân không biết khi nào là lúc, tôi có viết bài về thời điểm vợ chồng cần đến chuyên gia tâm lý.
Một lời nhắc tôi xin nói rõ
Có một điều tôi luôn phải nói thẳng, vì nó quan trọng. Nếu trong mối quan hệ của bạn có bạo hành, đe dọa, hay bất cứ điều gì khiến bạn hoặc con cái không an toàn — thì lời khuyên "ráng chịu", "nhịn cho êm cửa êm nhà" là sai. An toàn của bạn phải đứng trước. Trong những trường hợp ấy, hãy tìm đến người bạn thật sự tin tưởng, hoặc người có chuyên môn có thể bảo vệ bạn. Đó không phải là thất bại — đó là sự dũng cảm và tỉnh táo.
Và xin các bạn hiểu cho: những gì tôi chia sẻ ở đây là kinh nghiệm tôi đúc rút từ nhiều năm làm nghề và quan sát, chứ không thay thế được sự tư vấn của chuyên gia tâm lý hay luật sư khi hoàn cảnh của bạn cần đến.
Lời cuối
Thân là cái ngọn, gốc nằm ở tâm. Hôn nhân cũng vậy — bạn có nghe trăm lời khuyên hay đến đâu mà cái tâm hai người chưa được chữa lành, chưa được đổ đầy, thì lời khuyên cũng chỉ là lớp son bên ngoài. Điều tôi mong các bạn mang theo sau bài viết này không phải là thêm một danh sách phải làm, mà là một sự bình tĩnh: bạn có quyền chọn lời khuyên nào dành cho mình, và bạn xứng đáng được bắt đầu lại từ chỗ nhẹ nhàng hơn.
Tôi không hứa với bạn một phép màu, và bạn cũng đừng tin ai hứa điều đó. Nhưng tôi tin rằng khi bạn hiểu đúng gốc rễ và tự thương lấy mình, mọi thứ sẽ dễ thở hơn.
Nếu bài viết này chạm đến bạn, tôi đã chuẩn bị một cẩm nang miễn phí "Giữ gìn hôn nhân" — gói gọn những điều nền tảng nhất mà tôi muốn mọi cặp vợ chồng biết sớm. Bạn để lại email, tôi gửi tận tay. Mong nó đồng hành cùng bạn trên một chặng đường nhẹ nhõm hơn.