Khi hôn nhân nguội lạnh: các hướng đi để hâm nóng
Có một buổi tối như thế này: hai người ngồi chung một cái ghế, cùng nhìn về một cái màn hình, mà thấy xa nhau hơn cả khi ngồi hai đầu thành phố. Không cãi nhau. Không ai làm gì sai. Chỉ là cái không khí giữa hai người đã nguội đi tự lúc nào không hay. Câu chào buổi sáng ngắn lại. Bữa cơm im hơn. Và đến một ngày, bạn giật mình tự hỏi: "Sao mình lại sống cạnh một người mà mình không còn nói chuyện được nữa?"
Nếu bạn đang ở trong cái cảm giác đó, tôi muốn nói với bạn điều này trước tiên: hôn nhân nguội lạnh không có nghĩa là hôn nhân đã hỏng. Nó chỉ đang báo cho bạn biết rằng đã lâu rồi hai người chưa được sưởi ấm. Và việc hâm nóng hôn nhân không cần một phép màu, không cần một chuyến đi đắt tiền — nó bắt đầu từ những điều nhỏ mà ta đã quên làm cho nhau.
Vì sao tự nhiên lại nguội?
Tôi quan sát nhiều gia đình Việt, và tôi thấy một điều: phần lớn các cuộc hôn nhân không chết vì một biến cố lớn. Nó nguội đi vì sự bận rộn. Vì con cái. Vì cơm áo. Vì hai người cứ mải lo "việc nhà" mà quên mất rằng giữa hai người vốn còn một thứ cần được chăm: chính cái tình của hai người với nhau.
Và đây là điều ít ai nói thẳng. Rất nhiều khi người vợ trở nên cáu kỉnh, lạnh nhạt, không phải vì cô ấy hết yêu — mà vì cô ấy đã kiệt sức. Theo kinh nghiệm tôi thấy, người phụ nữ Việt thương nhà đến mức quên cả bản thân: lo cho con, lo cho chồng, lo cho cha mẹ hai bên, đến khi nhìn lại thì cái cốc của chính mình đã cạn khô. Mà cái cốc cạn thì không rót cho ai được. Căng thẳng kéo dài còn làm rối loạn nội tiết trong người — nên có khi "vợ khó tính" thực ra không phải tính khó, mà là cơ thể đang gửi tín hiệu kêu cứu. Người mẹ kiệt sức không thể cho con sự kiên nhẫn; người vợ mệt mỏi không thể cho chồng sự dịu dàng.
Cho nên, trước khi nói tới chuyện hâm nóng, tôi muốn bạn hiểu: gốc của sự nguội lạnh thường nằm ở chỗ một hoặc cả hai người đã quá mệt, chứ không phải đã hết thương. Hiểu được điều này, bạn sẽ bớt trách nhau, và bắt đầu thương nhau lại từ đúng chỗ. Nếu bạn muốn đi sâu hơn vào gốc rễ này, tôi có viết riêng một bài về giao tiếp vợ chồng — gốc của hầu hết mâu thuẫn.
Bốn hướng đi để hâm nóng lại
Tôi không tin vào những lời hứa kiểu "bảy ngày tình lại như xưa". Hôn nhân là chuyện cả đời, không có công tắc bật tắt. Nhưng tôi tin vào những việc nhỏ làm đều. Dưới đây là bốn hướng bạn có thể bắt đầu ngay tối nay.
1. Tắt cái màn hình đi
Nhiều cặp tưởng rằng cùng nhau xem TV, cùng lướt điện thoại là đang "ở bên nhau". Thật ra không phải. Hai người ngồi cạnh nhau mà mắt dán vào hai thế giới khác nhau thì cũng giống như hai người lạ ngồi chung một rạp chiếu phim. Mỗi tối, hãy thử dành ra mười lăm phút tắt hết màn hình, pha hai cốc nước, và chỉ nói chuyện. Không cần chuyện lớn lao. Hỏi xem hôm nay người kia mệt vì điều gì cũng đã đủ. Những việc nhỏ mỗi ngày như thế tích lại mới là thứ giữ lửa hôn nhân lâu dài.
2. Giành lại một khoảng thời gian chỉ của hai người
Nhiều người nhầm giữa việc chăm gắn kết gia đình với việc gắn kết vợ chồng. Ở bên con là điều quý, nhưng được làm "hai vợ chồng" — chứ không phải "hai phụ huynh" — cũng quý không kém. Thỉnh thoảng hãy gửi con về ông bà một buổi tối, để hai người được đi ăn, đi dạo, hay đơn giản là ngồi yên cùng nhau như cái thuở chưa có ai gọi mình là bố là mẹ. Tôi có chia sẻ kỹ hơn về cách dành lại thời gian cho nhau trong một bài riêng.
3. Tán tỉnh nhau lại
Bạn còn nhớ hồi mới yêu không? Cái ánh mắt liếc nhau, cái nắm tay, cái chạm nhẹ vào vai khiến người kia thấy mình đặc biệt. Lạ là khi cưới rồi, người ta tự bỏ hết những thứ đó đi, như thể đã ký giấy kết hôn thì không cần "ga lăng" nữa. Theo tôi, đây là một trong những cách hâm nóng dễ chịu nhất, vì nó chẳng tốn công sức gì, lại còn vui. Một tin nhắn buổi trưa, một câu khen vu vơ, một cái ôm khi người kia vừa về tới cửa — những thứ nhỏ ấy nói với người bạn đời rằng: trong mắt mình, em (anh) vẫn đáng yêu như ngày đầu.
4. Giữ cho chính mình thú vị
Cái này hơi khó nghe, nhưng tôi vẫn nói thật. Đôi khi ta giận vì người kia không còn muốn dành thời gian cho mình như xưa — mà quên tự hỏi: dạo này, mình có còn là người mà người ta muốn ở cạnh không? Đôi khi muốn cải thiện hôn nhân, ta phải cải thiện chính mình trước. Đọc một cuốn sách, giữ một sở thích, chăm lại sức khỏe và tinh thần của mình. Đây cũng là cách yêu mình — mà yêu mình không phải ích kỷ, đó là khôn ngoan. Vì khi cái cốc của bạn đầy lại, bạn mới có cái để rót cho người mình thương.
Bốn hướng này không phức tạp, và tất nhiên chúng không giải quyết được mọi vấn đề. Nhưng theo kinh nghiệm tôi thấy, chúng là một khởi đầu tốt cho hầu hết các cuộc hôn nhân đang nguội.
Khi việc nhỏ không còn đủ
Tôi cần nói rõ một điều, vì đây là chuyện hệ trọng của cả đời người. Có những vết nguội lạnh nông, vài việc nhỏ làm đều là ấm lại được. Nhưng cũng có những vết rạn sâu hơn nhiều — phản bội kéo dài, tổn thương cũ chưa lành, hay hai người đã không còn nói được với nhau câu nào ra hồn. Những trường hợp ấy, đừng ngại tìm tới một chuyên gia tâm lý hôn nhân hoặc một người thật sự tin cậy. Tìm sự giúp đỡ không phải là dấu hiệu hôn nhân thất bại — nó là dấu hiệu bạn còn muốn cứu. Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, tôi có gợi ý trong bài tìm sự giúp đỡ cho hôn nhân nên bắt đầu từ đâu.
Và có một ranh giới tôi muốn bạn nhớ kỹ: nếu trong nhà có bạo hành, có sự đe dọa tới an toàn của bạn hay của con, thì việc cần làm đầu tiên không phải là "hâm nóng" hay "ráng chịu cho êm cửa êm nhà". Việc cần làm đầu tiên là bảo đảm an toàn cho bạn và con — hãy tìm tới người thân tin cậy hoặc nơi hỗ trợ chuyên môn. Giữ gìn hôn nhân không bao giờ có nghĩa là đánh đổi sự an toàn của chính mình.
Những điều tôi chia sẻ ở đây là kinh nghiệm tôi rút ra qua nhiều năm làm nghề và quan sát các gia đình, chứ không thay thế cho tư vấn của chuyên gia tâm lý hay luật sư trong những tình huống nặng hơn.
Lời cuối: ấm lại bắt đầu từ một người
Tôi không hứa với bạn rằng làm vài điều trên là chồng sẽ tự dưng quay lại nồng nàn, hay vợ sẽ hết cáu. Hôn nhân không vận hành theo công thức như thế. Nhưng tôi tin chắc một điều: ngọn lửa đã nguội vẫn có thể được nhen lại, miễn là có ít nhất một người chịu cúi xuống thổi. Thân là cái ngọn, gốc nằm ở tâm — bạn sửa cái không khí trong nhà bằng cách sửa lại cái tâm thế của chính mình trước, bằng sự dịu dàng và kiên nhẫn mà mình tự bồi đắp lại.
Hãy chọn một việc trong bài này, làm ngay tối nay. Đừng chờ tới khi "có thời gian" — vì cái ấm của hôn nhân không tự đến, nó được người ta đem tới cho nhau.
Nếu bạn muốn đi cùng tôi xa hơn trên hành trình này, tôi đã soạn một cẩm nang miễn phí "Giữ gìn hôn nhân" — gói gọn những việc nhỏ làm được mỗi ngày để hai người không trôi xa nhau. Bạn để lại email, tôi gửi tận tay. Coi như một người đi trước gửi lại bạn vài điều mình ước có ai nói với mình sớm hơn.